Węgrów - historia miejscowości

Ciekawostki, Historie miejscowowści

Historia miejscowości sięga średniowiecza. Pierwotnie była osadą na pograniczu Podlasia i Mazowsza. Rozwój Węgrowa zapoczątkowało w XIV wieku wzmożone osadnictwo na tych terenach kolonistów mazowieckich oraz ocieplenie stosunków między Królestwem Polskim i Wielkim Księstwem Litewskim. W XV wieku Węgrów przyłączono do Księstwa Mazowieckiego. Z 1414 roku pochodzi pierwsza wzmianka pisana o osadzie, w związku z fundacją kościoła parafialnego. Dzięki położeniu na szlaku handlowym na Ruś nastąpił szybki rozwój miejscowości. W 1441 roku książę mazowiecki Bolesław IV nadał jej prawa miejskie. Niedługo później miasto wróciło pod administrację Wielkiego Księstwa Litewskiego, a od 1569 roku po włączeniu Podlasia do Korony przynależało administracyjnie do województwa podlaskiego.

Od 1451 roku Węgrów był miastem prywatnym. Pierwszym jego właścicielem był Stanisław z Ołomuńca, po nim od 1476 roku Uhrowscy, potem od 1558 roku Kiszkowie, a od 1593 roku - Radziwiłłowie. Właściciele dbali o rozwój miasta, sprowadzając do niego osadników z różnych części Europy. Sami jednak nie rezydowali w Węgrowie. Ich pałac znajdował się w Starejwsi, poza granicami miasta.W XVI wieku nastąpił gwałtowny rozwój Węgrowa związany z intensyfikacją handlu zbożem w Rzeczypospolitej. Miasto konkurowało wówczas z położonym obok Liwem o pierwszeństwo w kontaktach z Gdańskiem. W XVII wieku założono w mieście faktorię kupiecką.Od 1558 roku za sprawą właścicielki Węgrowa Anny z Radziwiłłów Kiszkowej nastąpił napływ osadników protestanckich. Miasto stało się ważnym ośrodkiem reformacji. Kościół parafialny przekazano zborowi kalwińskiemu. W mieście ufundowano drukarnię i szkołę ewangelicką. W 1565 roku Węgrów stał się kolebką ruchu braci polskich. Działali tutaj pierwsi kaznodzieje tego wyznania Piotr z Goniądza i Marcin Krowicki. Gmina ariańska przetrwała jednak tylko do 1596 roku. Zlikwidowano ją wraz ze śmiercią jej protektora Jana Kiszki i przejęciem kościoła parafialnego powtórnie przez wyznawców kalwinizmu.Od XVII wieku dzięki opiece kalwińskiej linii Radziwiłłów na Birżach i Dubinkach Węgrów stał się ważnym ośrodkiem wyznania ewangelicko-augsburskiego dla Podlasia i Mazowsza. Tutaj została przeniesiona parafia luterańska z Warszawy i tutaj ze względu na obowiązującą w województwie mazowieckim nietolerancję religijną do 1788 roku odbywały się synody protestanckie. W XVI wieku powstała w Węgrowie także gmina żydowska, której największy rozwój miał miejsce w drugiej połowie XIX wiek, gdy Żydzi stanowili 62% mieszkańców miasta.W połowie XVII wieku właścicielem miasta był Bogusław Radziwiłł. Za jego sprawą nastąpił rozwój sukiennictwa. Sprowadzeni przez niego szkoccy koloniści zbudowali w Węgrowie manufaktury. Nie istniały one jednak długo, gdyż w tym samym czasie Węgrów zaczął chylić się ku upadkowi. Podczas Potopu w 1657 roku miasto zostało spalone i ograbione.W 1630 roku kościół kalwiński przebudowano na kościół rzymskokatolicki.W 1664 roku Bogusław Radziwiłł sprzedał Węgrów katolikowi Janowi Kazimierzowi Krasińskiemu. Nowy właściciel wprowadził w mieście politykę kontrreformacji. W 1675 roku do Węgrowa zostali sprowadzeni z Warszawy reformaci. Ufundowano klasztor. Pod wpływem działań zakonników zaczęły się zatargi religijne. W drugiej połowie XVII wieku i w XVIII wieku z powodu prześladowań duża część ewangelików opuściła miasto. Lukę po nich zapełnili osadnicy żydowscy.Podczas wojny północnej Węgrów został spalony i ograbiony. Tylko dzięki zaradności Jana Dobrogosta Krasińskiego nie popadł w zupełną ruinę. Został przez niego odbudowany i na krótko odzyskał swoje znaczenie w regionie. Z fundacji Krasińskich powstało kolegium bartolomitów, które po utworzeniu Komisji Edukacji Narodowej miało charakter szkoły podwydziałowej.Od 1782 właścicielami miasta byli Ossolińscy. Po nich przez krótki okres Węgrów należało do Stanisława Klickiego. Ostatnimi prywatnymi właścicielami miasta byli do 1869 roku Łubieńscy, których rezydencja pałacowa mieściła się w Ruchnej.Po III rozbiorze Węgrów znalazł się w granicach Austrii. W 1809 roku wszedł w skład Księstwa Warszawskiego. Po zakończeniu wojen napoleońskich od 1815 roku był miastem Królestwa Polskiego. W 1807 roku został miastem powiatowym.3 lutego 1863 roku pod Węgrowem rozegrała się jedna z większych bitew powstania styczniowego, nazwana przez francuskiego poetę Augusta Barbier Polskimi Termopilami.Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku Węgrów pozostawał ośrodkiem życia lokalnego. Nie rozwinął się w większy organizm miejski. Prawie połowę mieszkańców miejscowości stanowili wówczas Żydzi.II wojna światowa nie oszczędziła miasta. We wrześniu 1939 roku zostało zbombardowane przez lotnictwo niemieckie. Podczas okupacji mieściło się tu ośmiotysięczne getto. W czasie jego likwidacji w latach 1942-1943 roku uległa zniszczeniu około 60 % miasta, przedwojenna dzielnica żydowska oraz dwie miejskie synagogi.Miasto zostało wyzwolone 8 sierpnia 1944 roku w ramach akcji Burza przez oddziały Armii Krajowej Wolskiego.
 
 
 
powered by inmidia